Η Ιστορία της Ποτοαπαγόρευσης στις ΗΠΑ
Η Αφετηρία – Αρχές του 20ού αιώνα
Η ποτοαπαγόρευση, γνωστή και ως “Prohibition”, ήταν η νόμιμη απαγόρευση της παραγωγής, διανομής και πώλησης αλκοολούχων ποτών στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η περίοδος αυτή ξεκίνησε το 1920 και έληξε το 1933.
- Οι ρίζες της βρίσκονται στις κοινωνικές και θρησκευτικές κινήσεις του 19ου αιώνα, ειδικά στον κινήμα των Temperance Societies, που πίστευαν ότι η κατανάλωση αλκοόλ οδηγεί σε κοινωνικά δεινά: φτώχεια, εγκληματικότητα, οικογενειακή βία.
- Οι προοδευτικοί (Progressives) θεωρούσαν ότι η απαγόρευση θα βελτίωνε την κοινωνία και θα προωθούσε την ηθική.
Η Νομοθετική Πορεία
Η ποτοαπαγόρευση θεσμοθετήθηκε με την 18η Τροπολογία στο Σύνταγμα των ΗΠΑ (1919) και το Volstead Act, που όριζε λεπτομερώς τι θεωρείται «αλκοόλ» και πώς θα εφαρμοζόταν η απαγόρευση.
- Είχε ως στόχο την εξάλειψη των επιπτώσεων του αλκοόλ στην κοινωνία και την οικογένεια.
- Το νόμο εφαρμόζαν κυρίως ομοσπονδιακοί και τοπικοί πράκτορες, αλλά οι πόροι ήταν περιορισμένοι.Η Πρακτική Εφαρμογή και τα Αποτελέσματα
Αν και η θεωρία πίσω από την ποτοαπαγόρευση ήταν ηθική και κοινωνική βελτίωση, στην πράξη τα αποτελέσματα ήταν πιο σύνθετα:
Ανάπτυξη της παράνομης αγοράς
-
- Οι bootleggers (παράνομοι διακινητές) και οι speakeasies (παράνομα μπαρ) άνθησαν.
- Το οργανωμένο έγκλημα μεγάλωσε, με διάσημους γκάνγκστερ όπως ο Άλ Καπόνε (Al Capone) να κερδίζουν τεράστια κέρδη από τη λαθρεμπορία αλκοόλ.
Μείωση ή μη μείωση της κατανάλωσης
-
- Στην αρχή υπήρξε μείωση, αλλά γρήγορα οι Αμερικανοί βρήκαν τρόπους να προμηθευτούν παράνομα αλκοόλ.
- Η ποιότητα ήταν συχνά επικίνδυνη, με πολλές δηλητηριάσεις από μεθανόλη.
Κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις
-
- Αύξηση της βίας και της διαφθοράς στους αστυνομικούς και δημόσιους λειτουργούς.
- Απώλεια φορολογικών εσόδων από το αλκοόλ για το κράτος.
- Η ανεργία στον κλάδο των αλκοολούχων ποτών και εστίασης αυξήθηκε.
Η Κατάρρευση της Ποτοαπαγόρευσης
Η οικονομική κρίση του 1929 (Μεγάλη Ύφεση) επέτεινε την πίεση για κατάργηση της ποτοαπαγόρευσης:
- Το κράτος χρειαζόταν φορολογικά έσοδα από το αλκοόλ για να χρηματοδοτήσει την ανασυγκρότηση της οικονομίας.
- Η πολιτική και κοινωνική αντίθεση αυξήθηκε.
- Το 1933, με την 21η Τροπολογία, η 18η Τροπολογία καταργήθηκε, τερματίζοντας επίσημα την ποτοαπαγόρευση.
Συμπεράσματα
Η ποτοαπαγόρευση θεωρείται ένα από τα πιο διάσημα παραδείγματα απελπισμένης κοινωνικής πολιτικής που απέτυχε στην εφαρμογή της:
- Ενίσχυσε το οργανωμένο έγκλημα.
- Δεν εξαφάνισε την κατανάλωση αλκοόλ.
- Οδήγησε σε μεγαλύτερη κοινωνική αναταραχή και διαφθορά.
- Ωστόσο, άφησε κληρονομιά στις πρακτικές επιβολής νόμου και στη δημόσια συζήτηση για τα ναρκωτικά και το αλκοόλ.
Χρονολογικός Πίνακας Ποτοαπαγόρευσης στις ΗΠΑ
| Έτος | Σημαντικό Γεγονός |
| 1826 | Ιδρύεται η πρώτη American Temperance Society, που προωθεί την αποχή από το αλκοόλ. |
| 1873 | Ιδρύεται η Women’s Christian Temperance Union (WCTU), προωθώντας την ηθική και κοινωνική αποχή από το ποτό. |
| 1893 | Η ποτοαπαγόρευση αρχίζει να κερδίζει πολιτική υποστήριξη σε κάποιες Πολιτείες. |
| 1917 | Καθιερώνεται το Federal Prohibition Act λόγω πολεμικής οικονομίας (Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος). |
| 1919 | Υπογράφεται η 18η Τροπολογία στο Σύνταγμα των ΗΠΑ, που απαγορεύει την παραγωγή, πώληση και διανομή αλκοολούχων ποτών. |
| 1919 | Ψηφίζεται το Volstead Act, που ορίζει λεπτομερώς τι θεωρείται “αλκοόλ” και πώς θα εφαρμοστεί η απαγόρευση. |
| 1920 | Εφαρμογή της ποτοαπαγόρευσης: οι πολίτες πλέον δεν μπορούν να αγοράζουν ή να πίνουν νόμιμα αλκοόλ. |
| 1920 – 1930 | Ανάπτυξη παράνομης αγοράς: speakeasies, bootlegging, και οργανωμένο έγκλημα με διάσημους γκάνγκστερ όπως ο Al Capone. |
| 1920 – 1933 | Η κατανάλωση αλκοόλ μειώνεται αρχικά αλλά σταδιακά οι πολίτες βρίσκουν τρόπους να το προμηθευτούν παράνομα. |
| 1929 | Η Μεγάλη Ύφεση δημιουργεί πίεση για την επαναφορά του αλκοόλ, λόγω οικονομικών και φορολογικών αναγκών. |
| 1933 | Ψηφίζεται η 21η Τροπολογία, που καταργεί την 18η Τροπολογία και τερματίζει επίσημα την ποτοαπαγόρευση. |
| Μετά το 1933 | Νέα ρύθμιση του αλκοόλ μέσω φορολόγησης και κρατικών αδειών· η κατανάλωση επανέρχεται υπό ελεγχόμενες συνθήκες. |
